“Kirola eta ekonomia soziala: lankidetza sustatzeko gobernantza baterantz” proiektua 2024an aurkeztu zen, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Etorkizuna Eraikiz ekimenaren baitan, eta UPV/EHUren Gipuzkoako Campuseko Errektoreordetzaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren arteko lankidetza-hitzarmen estrategikoan oinarrituta. Hasierako proposamena bosgarren helburu estrategikoan kokatu zen: “herritarren kultura demokratikoan eta ardura komunitarioan sakontzea”. Helburu horren barruan, proiektua 5.3 ekintza-lerroarekin lotu zen: “lankidetzarako gobernantzan sakontzeko, udalen, elkarteen, askotariko eragileen eta herritarren ahalduntzerako eta elkarlanerako guneak indartzea”. Ikerketa-proiektua onartua izan zen.

Ikertzaile nagusia:

Alberto Díaz de Junguitu González de Durana

Lan honetan Hego Euskal Herriko Ekonomia Solidario eta Sozial Eraldatzaileko (ESSE) erakundeen eskalatze estrategien analisia burutzen da, eta horretarako, erakunde horiek agertzen dituzten hazkunderako pizgarri eta estrategiak, horien ikuspegi komunitarioaren perspektibatik interpretatzen dira. Era berean, erakundeon eskalatze estrategien analisian ESSEko sare ezberdinetan kide izatearen aldagaia ere txertatzen da, saretze eta eskalatze estrategien arteko loturak ezarri nahita. Emaitza nagusien artean ESSEko erakundeen artean eskalatzeko lau logika nagusi proposatu dira, eta ESSEko erakundeetan atzemandako eskalatze logika horiek askitasunaren (sufficiency) paradigman kokatzeko saiakera egiten da.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Testu hau ikerketa-prozesu baten emaitza da; hain zuzen ere, euskal GGKEek Ekonomia Sozial eta Solidarioko ikuspegia duten garapenerako lankidetza proiektuetan izandako esperientziak ikertzen dituen prozesuarena. Lana UPV/EHUko HEGOA eta GEZKI institutuetako ikerlari talde batek koordinatu du. Nazioarteko elkartasunaren arloko eragileen artean, interes gero eta handiagoa dago ESSko ikuspegia duten lankidetza-proiektuen eta esku-hartzeko estrategien inguruan (Alvarez eta Marcuello 2020; CEPES, 2020; Chaves eta Pérez de Uralde, 2012). Proiektu hau, bada, hortik sortzen da. Izan ere, Ekonomia Sozial eta Solidarioak (aurrerantzean ESS) Garapen Iraunkorreko Helburuen araberako agenda berrian duen nabarmentasun gero eta handiagoaren emaitza da interes hura.

Ikertzaile nagusia:

Juan Carlos Perez de Mendiguren

Jarraian aurkezten dugun ikerketa lanak Euskal Herri mailan estrategikotzat jotako zenbait sektoretan abian diren egitasmo komunitarioen analisia burutzea du xede, horien erreplikarako gakoak zehazteko asmoz.  Ikerketaren emaitzak material erabilgarriak eskaini nahi lituzke beste inork beste eskualderen batean egitasmo komunitario bat martxan jarri nahiko balu, arreta bereziz landu beharreko aspektuei zehatzago erreparatzeko. Ikerketa lanean, beraz, kasu ezberdinen dokumentazio lan zehatza egiteaz batera, kasu guztientzako edo egitasmo komunitarioentzako oro har gakotzat jo genitzakeen elementuen analisi alderatua ere egingo da.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Jarraian aurkezten dugun proiektuaren helburua da Erroak prozesuaren sistematizazioa egitea. Prozesu hori Agintzari, Zabalduz eta Hirube kooperatibetako langileen parte-hartzearekin garatzen ari da, Bogan Koop. E. bigarren mailako kooperatibatik hari atxikitako kooperatiba guztientzat landu beharreko gutxieneko edukiak adosteko.

Helburua ez da besterik Bogan Koop. E. kooperatibari eduki ideologikoa ematea baino. Abiapuntutzat hartzen da kooperatiba bakoitzeko langileek beren enpresarekiko atxikimendu kooperatibo maila desberdinak erakusten dituztela, eta are lausoagoa dela Bogan Koop. E.ren sorrerarekiko pertenentzia-sentimendua. Eztabaidaren muin nagusia langilearen eta kooperatibaren arteko harremana ulertzeko moduan kokatzen da, eta hori ezarri da sistematizazioaren ardatz gisa, identitate kooperatiboaren gako nagusiak zein diren aztertzeko, baita hura indartzen edo ahultzen duten elementuak ere.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Lan honetan Euskadin Gizarte Ekonomia osatzen duten familia desberdinen errealitatea aztertzen da: Kooperatibak, Lan-Sozietateak, Enplegu-Zentro Bereziak, Laneratzeko enpresak, Arrantzaleen Kofradiak, Eraldaketarako Nekatzaritza-Sozietateak, Mutualitateak, Elkarteak, eta Fundazioak. Gainera, Euskadiko Gizarte Ekonomiaren azterketa dago, eta Ekonomia Solidarioari erreferentzia.

Familia bakoitzean, bere egitura juridiko propioa aztertzeaz gain, datu sozioekonomiko eguneratuak eman, erakundearen egitura azaldu, bere ezaugarri nagusiak azpimarratu, eta Gizarte Ekonomiaren familia bezala dituen erronkak mahaigaineratu dira.

Lan honek Eusko Jaurlaritzaren Lan eta Enplegu Sailaren dirulaguntza eduki du. Hiru euskal unibertsitateen artean egindako lana da: Euskal Herriko Unibertsitatea, Deustuko Unibertsitatea, eta Mondragon Unibertsitatea. Euskadiko Gizarte Ekonomiaren sektoreko entitate ordezkari guztien laguntza eduki du baita ere.

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

Lan honen bidez, Gizarte Ekonomia sustatzeko politika publikoek maila lokalean eragiteko dituzten aukerak aztertu nahi dira. Zehatzago esanda, azken helburua da datu-base sistematizatu bat sortzea, Tokiko Garapen Agentzien ekintza tokiko garapenean gizarte ekonomia sustatzeko formuletara bideratzen laguntzeko.
Horrela,Tokiko Garapen Agentzietatik Gizarte Ekonomiako esperientziak sustatzeko identifikatu diren Praktika Onen azterketari esker, orientazio-gida bat eskaini nahi da, gainerako Tokiko Garapen Agentziek, adierazitako esperientzien eskalagarritasuna eta errepikagarritasuna ahalbidetzeko.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Nazio Batuen Batzar Nagusiak 2006ko abenduaren 13an onartu zuen desgaitasuna duten pertsonen eskubideei buruzko Konbentzioa. Konbentzio hau gizarte inklusibo baten aldeko apustua izan zen, des-gaitasunari giza eskubideen ikuspegitik eta eredu sozialetik heltzen diona. Ituna funtsezko bi helbururekin jaio zen: lehena, bereizkeriaren aurkako eta inklusio osoaren aldeko borroka; eta bigarrena, desgaitasuna duten pertsonen eskubideen aitorpena. Txostenaren helburua EHLABEko erakundeek darabilten “Gizarteratu eta Laneratzeko Euskal Eredua” Konbentzio horren testuinguruan kokatzea da.

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

Orain aurkezten den proiektu hau aurreko urteetan GEZKIn pertsonek enpresen kudeaketan, emaitzetan eta kapitalean duten parte hartzeari buruz garatu diren bi proiekturen jarraipena da. Lehenegoak parte hartzea orokorrean landu zuen, bigarrenak langileen parte hartzea enpresen emaitzetan garatuz. Egungo lanak kapitalean parte hartzeko programa baten ezarpen praktikorako gida bat proposatzen du. Kapitalaren (zentzu hertsian edo zabalean) titulartasuna langileekin partekatzen duten orotatiko enpresetan gertatzen den parte hartzea hartu da oinarri azterketa honetan, enpresen forma juridikoa edozein izanik ere. Kasu hauetan langileek ez dute enpresa sortzen, eta ez dute enpresaren kontrola (kooperatibetan edo lan sozietateetan gertatzen den moduan), baina lan egiten duten enpresaren jabetza partekatzen dute eta, jabetzarekin batera, emaitzak eta kudeaketa. Erakunde publiko ezberdinek bultzatutako eredua da, onuragarria inplikatuta dauden alde guztientzat, enpresari eta langile, baita partaidetzako enpresak kokatzen diren lurraldearentzat ere.

Ikertzaile nagusia:

Rosa Otxoa-Errarte Goikoetxea

2018-2019

El informe tiene como objetivo destacar las características específicas de las cooperativas de enseñanza que actúan en el ámbito de la Comunidad Autónoma Vasca, y se encuentran asociadas a Erkide-Irakaskuntza.

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

2012-2013

Ikertzaile nagusia:

Sylvia Gay Herrero

2018

Azken hamarkada honetan jasandako krisi bortitzak bi ondorio zorrotz utzi dizkigu bai Estatuan eta baita Euskal Autonomia Erkidegoan eta Gipuzkoan ere. Langabezia tasa oraindik oso altu bat eta lan balditza okerragoak, askotan prekarioak. Bretxa soziala izugarri ireki da Estatuan eta gure artean ere joera desberdintasunaren azkundearena izan da.

Ikertzaile nagusia:

Rosa Otxoa-Errarte Goikoetxea

2018

Proiektuaren helburu nagusia, empresako erabaki guneetan, irabazietan eta jabetzan, emakumeek duten parte hartzea aztertzeko balio dezakeen tresna eskaintzea da. Kolektibo honek Gipuzkoako lurralde historikoan kokatutako empresetan duen parte hartzea genero ikuspegitik aztertzea dakarrenez, tresna berritzailea da honako proiektu hau.

Ikertzaile nagusia:

Igone Altzelai Uliondo

2013-2014

Ikertzaile nagusia:

Antxon Mendizabal Etxabe

2017

Queremos subrayar que el presente informe se elabora desde una perspectiva estrictamente jurídica, sin entrar en consideraciones metajurídicas, del ámbito de la oportunidad política.

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

2017

Ikertzaile nagusia:

Aitziber Etxezarreta Etxarri

2017

Lurralde, ingurugiro eta gizarte inpaktu indartsua duten ekimenak bultzatu eta lagunduko dituen inkubagailu bat diseinatzeko proiektua da jarraian aurkezten duguna. Inkubagailuak, bi eskaintza nagusi egingo ditu: pertsona ekintzaileei zuzenduriko formazio teoriko eta praktikoa batetik, eta gizarte ekintzailetza egitasmoen laguntzarako lanabesak eskainiko dituen hazitegia, bestetik.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

2014

El trabajo consiste en una propuesta de modificación de la vigente Ley 4/1993, de 24 de junio de Cooperativas de Euskadi, elaborada por las tres Universidades del País Vasco como Proyecto de Investigación: UPV/EHU, Universidad de Deusto, y Mondragon Unibertsitatea.

El objeto de esta propuesta no es otro sino el de dar respuesta a las actuales demandas del marco jurídico regulador del cooperativismo vasco, introduciendo los avances e instrumentos jurídicos más recientes.

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

2014-2015

Ikertzaile nagusia:

Jon Morandeira Arca

2015

Este estudio ha sido impulsado por el Departamento de Política Social de la Diputación Foral de Gipuzkoa y ha sido realizado por Gezki, Instituto de Derecho Cooperativo y
Economía Social de la Universidad del País Vasco. El proyecto tiene como objetivo analizar, identificar y establecer las bases para el impulso y la posible puesta en marcha de iniciativas de Economía Social y Solidaria en el ámbito de los cuidados en Gipuzkoa.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

2012-2014

Ikertzaile nagusia:

Nadine Richez-Battesti

2016

Tresna honen xedea da Gipuzkoako enpresen premiei erantzutea (ez bakarrik kooperatibei, lehen ere Institutuak egin duen bezala), une eta estamentu desberdinetan pertsonen partaidetza neurtzeko. Alde horretatik, tresna hau I+G+B ere bada.

Ikertzaile nagusia:

Aitziber Etxezarreta Etxarri

2015

Community es un proyecto que tiene como finalidad impulsar organizaciones democráticas y participativas, con presencia y arraigo en la comunidad, generadoras de economía social desde modelos de empresa social.

El modelo Community, pretende conformarse en una referencia contrastada en el territorio, en cuanto al fomento de la participación en organizaciones formadas por personas y en cuanto a la transparencia en la gestión y al desarrollo de dinámicas eficientes en el abordaje de las prácticas y conflictos propios del desempeño laboral a través del empoderamiento y de la autogestión colectiva y comprometida con la comunidad en tres ámbitos:

• la generación de empleo sostenible y de calidad,
• el desarrollo de compromiso social y su impacto social,
• la creación de vínculos con los agentes de la comunidad.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

2015-2019

LANZITUZ LAN SOZIETATEAK SORTUZ es un programa co-financiado por el Fondo Social Europeo, que tiene como objetivo favorecer la inserción laboral o la reincorporación al mercado de trabajo de personas desempleadas, ayudándolas a crear sus propios puestos de trabajo bajo la fórmula de la sociedad Laboral y la sociedad participada por las personas trabajadoras.

Para conseguir este objetivo, el programa LANZITUZ incluye diferentes tipos de actuaciones (formación, elaboración del plan de empresa...) cuyo centro y razón de ser son las personas desempleadas, especialmente las pertenecientes a colectivos con más dificultades de inserción laboral.

La sociedad laboral es un modelo de empresa en el que las propias personas trabajadoras deben tener la mayoría del capital social y por tanto la capacidad gestión y decisión.

Las entidades participantes en Lanzituz son:

·         ASLE (Agrupación de Sociedades Laborales de Euskadi)

·         Cámara de Gipuzkoa

·         Comisiones Obreras

·         Iraurgi Lantzen (Agencia de Desarrollo de la Comarca del Urola Medio)

·         GEZKI

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

Ikertzaile nagusia:

Carlos Vargas Vasserot

Ikertzaile nagusia:

Maria Jesús Luengo Valderrey

Txosten honen objektua da erakunde publikoen eta kooperatiben arteko lankidetza publiko komunitariorako aukera juridikoak aztertzea, herri kooperatiba deituko dugun formularen bitartez. Azterketaren esparru geografikoa Euskal Herria da, bere osotasunean hartuta, eta baita ere zatika, egungo esparru juridiko-politiko formalen arabera. Lurralde esparruari dagokionez, kooperatibaren hedaduraren arabera, bost atal desberdindu ditugu: Euskal Autonomia Erkidegoa, Nafarroako Foru Komunitatea, Hego Euskal Herria, Ipar Euskal Herria, eta Euskal Herri osoa.  Helburu nagusia da ikustea, dagokion lurralde esparruan aplikatu beharreko zuzenbidearen arabera, zeintzuk diren herri kooperatibak sortu eta funtzionatzeko aukera desberdinak.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Ikertzaile nagusia:

Aitziber Etxezarreta Etxarri

Lan honek lankidetza publiko-pribatuen auzia jorratu nahi du, ikuspegi teoriko zein enpirikotik, ekonomia sozialeko erakundeen parte-hartzea barne hartzen duten egitura partenarialen bidez. PPP deritzen lankidetza publiko-pribatuen mekanismoak hedatzen dituen nagusitasun neoliberalak markatutako testuinguru instituzionaletik abiatuta, aztertu nahi da ekonomia sozialeko erakundeak nola hasten diren logika partenarial horien parte izaten, zein lankidetza-logikaren pean eta zein emaitzarekin.

Ikerketa honen azken helburua da, plano teoriko eta enpirikotik, ekonomia sozialeko erakundeak PPP horien konfigurazioan sartzeak izaera erradikaleko berrikuntza instituzionala dakarren ala ez aztertzea; izan ere, erakunde horiek zenbait zerbitzu publikoren horniduran modu positiboan eragiten badute, eraginkortasun handiagoz eta une oro interes orokorraren betetzea bermatuz, berrikuntza hori gertatzen dela pentsa daiteke. Azterlan hau gidatzen duen hipotesia da ekonomia sozialeko erakundeak ekonomia publikoaren aliatu naturalak izan litezkeela; izan ere, interes mutualean oinarritutako egiturak dira, eta, gainera, modu positiboan eragiten dute interes orokorrean, zerbitzu publiko orok une oro zaindu behar duen horretan.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Ikertzaile nagusia:

Genma Fajardo García

Tokiko erakundeen aldetik burujabetza sektorialen hedapenean sakontzeko garatzen ditugu jarraian landuko diren bi proposamen teorikoak: alde batetik, Udalgintza Eraldatzailerako proposamena garatuko da, lurraldeetan tokiko esparrutik Ekonomia sozialeko erakundeak sustatzeko plantea litezke esku hartze eredu nagusien proposamen eginez; bestalde, Burujabetza sektorialen proposamena xehatuko da, gure iritzian bizitzaren sostengarritasuna bermatzeko estrategikoak diren lau esparrutan ekimen eraldatzaileak abian jartzeko dauden aukera eta potentzialtasunen lanketa espezifikoa eginez: etxebizitza, gizarte zerbitzuak, elikadura, eta energia.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Ikertzaile nagusia:

Gonzalo Fernandez Ortiz de Zarate

Ikertzaile nagusia:

Javier Gonzalez Alvarez

Ikertzaile nagusia:

Alberto Gastón - Olaia Larruskain

Ikertzaile nagusia:

Iñaki Barcena Hinojal

Ikertzaile nagusia:

Gonzalo Fernandez Ortiz de Zarate

Txosten honen helburu orokorra da Espainiako tokiko eta probintzia mailako zerbitzuetan ekonomia sozial eta solidarioko esperientziak sustatzeko esku-hartze publikoaren ereduen eskema sinplifikatu bat proposatzea. Horretarako, lehenik eta behin, ekonomia soziala sustatzeko politika publikoen jarduera-esparru tradizionalenak eta berritzaileenak aztertzen dira, horiek tokiko eremuan duten eragina ikusteko asmoz. Bigarrenik, estatu mailan aurreratuenak diren esperientzien kasu-azterketari esker, esku-hartzeko ekintza posible horiek guztiak lan hau oinarritzen duen eredu teorikoan txertatzen saiatzen da. Azkenik, tipologia publikoen analisi teorikoa eta kasu aurreratuenetan gauzatutako ekintzak tokiko jarduera-sektoreen eremu zehatzera aplikatzea da helburua.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Ikertzaile nagusia:

Julen Izagirre Olaizola

Ikertzaile nagusia:

Maria Azucena Vicente Molina

Ikertzaile nagusia:

Maria Jesús Luengo Valderrey

Lan honetan planteatutako helburua bikoitza da: lehenik eta behin, tokiko eremutik tokiko eta lurraldeko zerbitzuetan ekonomia sozialeko erakundeak sustatzeko har daitezkeen neurri desberdinak modu ordenatuan jasotzen eta sailkatzen dituen eredu teoriko bat aurkezten da; eta, bigarrenik, proposamen hori politika publiko horien garapenean lotura duten eta zuzenean inplikatuta dauden hainbat eragilerekin kontrastatuta lortutako emaitzak aurkezten dira.

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Ikertzaile nagusia:

Enekoitz Etxezarreta Etxarri

Ikertzaile nagusia:

Artitzar Erauskin Tolosa

Ikertzaile nagusia:

Aitziber Lertxundi Lertxundi

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

Ikertzaile nagusia:

Victoria De Elizagarate

Ikertzaile nagusia:

Itziar Villafáñez Pérez

Euskera

Ikertzaile nagusia:

Rafael Chaves Ávila

Euskera

Ikertzaile nagusia:

Jose María Zendoia Sainz

   En el ámbito de las cooperativas, el empleo recae sobre tres categorías de personas: socias y socios trabajadores (en las cooperativas de trabajo asociado); personas socias de trabajo (en las cooperativas que no sean de trabajo asociado); y personas asalariadas contratadas por las cooperativas en régimen de derecho laboral.           

    El presente estudio se dedica a analizar concisamente la normativa pública sobre el empleo en las cooperativas, sin entrar a estudiar la normativa privada reflejada en los estatutos de las empresas cooperativas.

   Se analizarán las previsiones legales sobre a las posibilidades de combinar personas socias y asalariadas, y en qué proporción. También se estudiará el régimen del empleo cooperativo en lo que respecta a la estabilidad en el empleo, en torno a personas socias con relación societaria indefinida o temporal, y asalariadas y asalariados fijos o temporales.

Ikertzaile nagusia:

Aitor Bengoetxea Alkorta

Euskera

Ikertzaile nagusia:

Helena Franco Ibarzabal

Euskera

Ikertzaile nagusia:

Angel Elías Ortega

Euskera

Ikertzaile nagusia:

Marco Marini

Euskara

Ikertzaile nagusia:

Koldo Irurzun Ugalde

Euskara

Ikertzaile nagusia:

Miguel de la Fuente Lavin